Reklam
Reklam
Reklam
Eğitim Sitesi
Şuan Sitede Bulunanlar
Şu an sitemizde: 3 Kullanıcı Online
Kullanıcılar: 1 Ziyaretçi, 2 Bot

Defter Tutma Sorumluluğu

Defter Tutma Sorumluluğu
Reklam

DEFTER TUTMA SORUMLULUĞU

Defter Tutmanın Amaçları
  • İşletmesinin kâr-zarar durumunu öğrenir,
  • Satacağı malların maliyet fiyatını, dolayısıyla satış fiyatını bilir,
  • İşletmesi ile ilişkisi olan kişilerle, arasındaki borç alacak tutarlarını öğrenir,
  • Devletine ödeyeceği vergi tutarını bilir, İstatistiksel bilgi elde eder,
  • Anlaşmazlık durumunda bu defter ve belgelerini ispat aracı olarak gerekli kurumlara sunar.
  • Önceki dönemlerle içinde bulunduğu dönemi karşılaştırma imkânı bulabileceğinden işletmesinin verimini arttırıcı kararlar alır,

Tacir: T.T.K. na göre bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kişiye tacir denir.


Defter Tutacaklar


Ticaret ve sanat erbabı: Ticari kazanç elde eden gerçek kişi tacirlerdir.

Ticaret şirketleri: Gerçek ya da tüzel kişilerin bir araya gelerek TTK hükümleri çerçevesinde oluşturmuş oldukları ortaklıklardır.

İktisadi kamu müesseseleri: Devlete, özel idarelere, belediyelere ve diğer kamu idare ve kuruluşlarına ait ve tabi olup faaliyetleri devamlı bulunan ticari, sınai ve zirai işletmeler.

Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler: Dernek ve vakıflara ait veya bağlı olan işletmeler.

Serbest meslek sahipleri: Ticari mahiyette olmayan işleri, bir işverene bağlı olmadan, kendi nam ve hesabına yapan, ilmi, mesleki bilgisi ile para kazanan kişilerdir.

Çiftçiler: Zirai faaliyetle uğraşanlar.


Defter Tutmayacaklar


Gelir vergisinden muaf olan esnaf: İşyeri açmadan, işçi çalıştırmadan, pazar takibi yapmadan, motorlu araç kullanmadan değeri yüksek olmayan malları kendi adına üreten ya da alıp satan kişiler gelir vergisinden muaf oldukları için ticari defter tutmazlar.

Gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiler: Gelir Vergisi Kanunumuzun 54. maddesinde belirtilen işletme büyüklüklerini aşmamış olan çiftçiler stopaj yoluyla vergilendirildikleri için ticari defter tutmazlar.

Gelir vergisi kanunumuza göre kazançları basit usulde tespit edilenler: Ticari kazançları basit usulde vergilendirilenler ticari defter tutmazlar.

Kurumlar vergisinden muaf olan iktisadi kamu müesseseleri ve dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler: Genel olarak kamu idare ve müesseseleri tarafından genel insan ve hayvan sağlığını koruma, toplumsal, eğitim amaçlı işletilen kurumlar, dernek ve vakıflara ait olup bakanlar kurulunca vergi muafiyeti tanınmıştır. Bu müessese ve işletmeler de ticari defter tutmazlar.


 Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartları


Yukarıda sayılanlar defter tutmazlar ve bu nedenle basit usule tabi tutulurlar. Basit usulde ticari kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki olumlu fark olarak kabul edilir.

Yıl sonunda hesaplanan bu kazanç üzerinden esnafın vergisi gelir vergisi beyannamesi ile hesaplanarak beyanname ödeme zamanında ödenir.


Basit usule tabi olmanın genel şartları şunlardır:


  • Kendi işinde bilfiil çalışan veya bulunanlar
  • Ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri nedeniyle gerçek usulde vergilendirilmeyenler
  • Defter tutma hadlerinin dışında kalanlar
  • Milli Piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kâr hadleri emsallerine nazaran bariz şekilde düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için, Maliye Bakanlığınca belirlenecek alım satım hadleri uygulanır.

Basit usulde vergilendirmenin sağladığı bazı avantajlar şunlardır:


  • Defter tutulmaz. Vergi tevkifatı yapılmaz, muhtasar beyanname verilmez ve geçici vergi ödenmez.
  • Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin teslim ve hizmetleri katma değer vergisinden istisnadır.
  • Ticari kazancın tespitinde amortismana tabi iktisadi kıymet alışları ve satışları dikkate alınmaz.
  • Alınan ve verilen belgelerin kayıtları mükelleflerin bağlı oldukları meslek odalarındaki bürolarda tutulmaktadır. Ancak, isteyen mükellefler kayıtlarını hiçbir yerden izin almadan kendileri tutabilecekleri gibi meslek mensuplarına da tutturabilir.
  • Belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda toplu belge düzenleyebilirler.

Tutulması Zorunlu Defterler


Tüccarlar defter tutma bakımından iki sınıfa ayrılmıştır. (VUK madde 176)

Her sınıfın defter tutma şekli ve tutmuş olduğu defterler birbirinden farklıdır.

Buna göre;

Birinci sınıf tacirler bilanço esasına göre defter tutarlar.

İkinci sınıf tacirler ise işletme hesabı esasına göre defter tutarlar.


Birinci sınıf tacir sayılıp bilanço esasına göre aşağıdaki defterleri tutarlar:


1-Yevmiye defteri (Günlük defter): İşlemlerin defter-i kebirde yer alan hesaplara kaydedilmeden önce tarih sırasıyla ve maddeler halinde kaydedildiği defterdir.

2-Defter-i kebir (Büyük defter) : Yevmiye defterine kaydedilmiş işlemleri sistemli bir şekilde hesaplara dağıtan ve sınıflandırılmış bir şekilde bu hesaplarda toplayan defterdir.

3-Envanter defteri: İşe başlama tarihinde ve izleyen her hesap döneminin sonunda çıkarılan envanter ve bilançoların kaydedildiği defterdir. Bu tarihe “bilanço günü” denir.


İkinci Sınıf Tacirlerin Tutması Gereken Defterler (VUK md. 178)


  • 177. maddede yazılı olanların dışında kalanlar
  • Kurumlar Vergisi mükelleflerinden işletme hesabı esasına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığınca izin verilenler.
  • Yeni işe başlayan tüccarlar iş hacimleri, yani alım satım ölçüleri belli oluncaya kadar

İkinci sınıf tacir sayılırlar. ve İşletme hesabı esasına göre “İşletme Hesabı Defteri” adı verilen ticari defteri tutarlar.


Serbest Meslek Erbabının Tutması Gereken Defterler (VUK md. 210)


Serbest meslek sahibi ticari mahiyette olmayan işleri, bir işverene bağlı olmadan, kendi nam ve hesabına yapan, ilmi, mesleki bilgisi ile para kazanan kişilerdir.

Kendi adına bir iş yeri açmış doktor, avukat, muhasebeci, mühendis, mimar gibi kişiler ise gelir ve giderlerini “serbest meslek kazanç defteri” ne işlerler.


Çiftçilerin Tutması Gereken Defterler


Gelir Vergisi Kanunu 54. maddesinde belirtilen çiftçiler defter tutmak zorundadır:

  • İşletme büyüklüğünü aşan,
  • Bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca sahip olan,
  • On yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçiler.

Bu şartları taşımayanların defter tutmasına ve beyanname vermelerine gerek yoktur.


Defter ve Belge Temini


a) Anlaşmalı Matbaalardan Belge Temini

b) Noter Tasdiki Sureti İle Belge Temini

c) Meslek Odalarından Belge Temini


DEFTERLERİN TASDİKİ


VUK’a göre Tasdik Edilecek Defterler (md. 220)


  • Yevmiye defteri
  • Envanter defteri
  • İşletme hesabı defteri
  • Serbest meslek kazanç defteri
  • Çiftçi işletme defteri
  • İmalat ve üretim defteri
  • Yabancı nakliyat kurumlarının hasılat defteri

Defter-i kebir yasal olarak tasdike tabi değildir. Ancak tasdike tabi olmayan bir defter usulüne göre tasdik ettirildiğinde daima sahibi lehine bir ispat aracıdır.


TTK’ye göre Tasdik Edilecek Defterler (md. 66)


  • Yevmiye defteri
  • Envanter defteri
  • İşletme hesabı defteri
  • Defter-i Kebir
  • Karar defteri

Tasdik Zamanları


TTK’de tutulması gereken ticari defterlerin, kullanılmaya başlanmadan önce tasdik edilmesi gerektiği belirtilip, herhangi bir tasdik zamanı belirtilmemiştir. (Madde 69)

VUK’ta ise tutulması gereken ticari defterler ile ilgili olarak bazı tasdik zamanları belirlenmiştir.(Madde 221-222) Buna göre:

  • Öteden beri işe devam etmekte olanlar defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda (Hesap dönemi bir takvim yılı olanlar aralık ayı içinde),
  • Hesap dönemleri Maliye Bakanlığı tarafından belirlenenler, defterin kullanılacağı hesap döneminden önce gelen son ayda,
  • Yeniden işe başlayanlar, sınıf değiştirenler ve yeni bir mükellefiyete girenler işe başlama, sınıf değiştirme ve yeni mükellefiyete girme tarihinden önce; vergi muafiyeti kalkanlar, muaflıktan çıkma tarihinden başlayarak on gün içinde,
  • Tasdike tabi defterlerin dolması, dolayısıyla veya sair sebeplerle yıl içinde yeni defter kullanmaya mecbur olanlar bunları kullanmaya başlamadan önce,
  • Defterlerini ertesi yılda da kullanmak isteyenler ocak ayı içinde, hesap dönemleri Maliye Bakanlığınca belirlenenler bu dönemin ilk ayı içinde

Ticari defterleri ile ilgili olarak tasdik işlemini yaptırmak zorundadırlar.


Tasdik Yeri (VUK md. 223)


Ticari defterler, iş yerinin, iş yeri olmayanlar için ikametgâhın bulunduğu yerdeki noter veya noterlik görevini yapanlar tarafından tasdik edilir.

Defterler anonim ve limitet şirketlerin kuruluş aşamasında, şirket merkezinin bulunduğu yer ticaret sicili memuru veya noter tarafından tasdik edilir.


Tasdik Şekli (VUK md. 225)


Ciltli defterlerin tasdik sırasında sayfalarının sıra numarası ile kesintisiz devam ettiğine bakılarak her bir sayfa tasdik makamının resmi mührü ile mühürlenir.

Müteharrik yapraklı (Bilgisayarın yazıcısından alınan, kenarları delikli, birbirine ekli devamlı sayfalar) yevmiye defteri kullanmalarına Maliye Bakanlığınca izin verilenler bir yıl içinde kullanacaklarını tahmin ettikleri sayıda yaprağı yukarıdaki esaslara göre tasdik ettirirler.


Defter Tasdiki Bilgi Formu


Tasdik edilen defter ile ilgili ayrıntılı açıklamayı kapsayan bir formdur.


Defterlerin Kayıt Düzeni (VUK md. 215-219)


Türkçe Tutma ve Türk Parası Kullanma Zorunluluğu (VUK md. 215)

Tutulacak defter ve kayıtların Türkçe tutulması zorunludur. Ancak, Türkçe kayıtlar bulunmak kaydıyla defterlerde başka dilden kayıt da yapılabilir. Bu kayıtlar vergi matrahını değiştirmeyecek şekilde tasdik ettirilecek diğer defterlere de yapılabilir.

Defterlerin Mürekkeple Yazılacağı (VUK md. 216)

Bu Kanuna göre tutulması mecburi defterler mürekkeple veya makine ile yazılır. Kopya kâğıdı kullanılması ve kopya konulması da mümkündür.

Yanlış Kayıtların Düzeltilmesi (VUK md. 217)

Yevmiye defteri maddelerinde yapılan yanlışlar ancak muhasebe kurallarına göre düzeltilebilir. Diğer defterlerdeki yanlış yazı ve rakamlar, üzeri okunacak şekilde çizilir. Doğrusu üst, yan tarafına veya ilgili bulunduğu hesaba yazılır. Defterlere geçirilen bir kaydı kazımak, çizmek veya silmek suretiyle okunamaz bir hâle getirmek yasaktır.

Boş Satır Bırakılmayacağı, Sayfaların Yok Edilemeyeceği (VUK md. 218)

Defterlerde kayıtlar arasında usulen yazılmaya mahsus olan satırlar, çizilmeden boş bırakılamaz ve atlanamaz.


Defterlerin Kayıt Zamanı (VUK md. 219)


İşlemlerin ticari defterlere 10 gün içinde kaydedilmesi gerekir.

Kayıtlarını devamlı olarak muhasebe fişleri ya da imzalı evraklara dayanarak yürüten kuruluşlarda, işlemlerin bunlara işlenmesi, deftere işlenmesi hükmündedir. Ancak işlemlerin esas defterlere aktarılması 45 günü aşmamalıdır.

Serbest meslek kazanç defterine ise işlemler günü gününe kaydedilir. Halen günü gününe tutulması zorunlu bulunan tek ticari defter serbest meslek kazanç defteridir.


Belgelendirme


VUK’ta belirtilen ve düzenlenmesi gereken belgeler şunlardır

  • Fatura
  • Perakende satış belgeleri (perakende satış fişi, yazar kasa fişi, giriş ve yolcu taşıma biletleri)
  • Müstahsil makbuzu
  • Serbest meslek makbuzu
  • Sevk irsaliyesi
  • Gider pusulası
  • Ücret bordrosu
  • Kıymetli maden alım belgesi
  • Taşıma irsaliyesi
  • Yolcu listeleri
  • Günlük müşteri listeleri
  • Diğer belgeler (sözleşme, taahhütname, kefaletname, mahkeme ilamı gibi hukuki belgeler, ihbarname, karar örnekleri, vergi makbuzları)

Defterlerin Saklanması


Defter tutmak zorunda olanlar, tutmuş oldukları defterlerle bu defterlere kayıtta esas alınan tüm belgeleri ilgili bulundukları yılı izleyen takvim yılından başlamak üzere VUK ‘a göre 5 yıl süre ile saklamak zorundadırlar. (VUK madde 253)

TTK 68. maddesinde ise ticari defter ve belgelerin saklama süresi, son işlem tarihinden itibaren 10 yıl olarak belirlenmiştir.


Defterlerin Kaybolması ile İlgili Sorumluluklar


Saklanılması zorunlu olan defter ve belgelerin yangın, deprem, su baskını ya da tacirin elinde olmayan diğer nedenlerden dolayı kaybolması durumunda, tacirin 15 gün içinde işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesine başvurup zayi belgesi verilmesini istemesi gerekir.

Reklam
BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ